Stanowisko profesora Liberadzkiego w sprawie umów dotyczących budowy i zarządzania płatnymi odcinkami autostrady A2

Profesor Bogusław LiberadzkiBogusław Liberadzki zajął stanowisko w sprawie informacji prasowych o działaniach prokuratorskich dotyczących realizacji umowy przez koncesjonariusza płatnego odcinka autostrady A2.

Poniżej publikujemy stanowisko prof. Liberadzkiego.

W okresie tworzenia podstaw prawnych i instytucjonalnych autostrad płatnych w Polsce (1994-1997) we Francji funkcjonowało już 6411 km autostrad płatnych, we Włoszech 5566 km, w Hiszpanii 2039 km, zaś w Grecji 871 km. Autostrady płatne zaczęły powstawać na Węgrzech (42 km) i w Austrii (179 km).

W dniu 4 września 1995r. Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad[ 1 kwietnia 2002 roku ABiEA została rozwiązana i zastąpiona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.], działając na podstawie ustawy o autostradach płatnych, skierowała zaproszenia do udziału w kwalifikacji wstępnej postępowania przetargowego o udzielenie koncesji na budowę i eksploatację autostrady A2 pomiędzy Świeckiem, a Strykowem z podziałem na trzy następujące odcinki: Świecko - Poznań, Poznań - Konin, Konin - Stryków (o łącznej długości 362 km). Zgłoszono siedem wniosków na wszystkie trzy odcinki koncesyjne i jeden wniosek na trzeci odcinek koncesyjny. Do drugiego etapu zakwalifikowano trzy oferty:

- AUTOSTRADA WIELKOPOLSKA S.A. (AW S.A.)
- EUROUTE POLSKA S.A.
- AUTOSTRADY S.A. (w końcowej fazie AUTOSTRADY S.A. wycofały swoją ofertę i połączyły się z AW SA).

Prace przetargowe zostały zakończone w lutym 1997 r. Komisja Przetargowa Ministra TiGM (Transportu i Gospodarki Morskiej) wskazała ofertę AW SA jako najkorzystniejszą. A zatem wyboru koncesjonariusza nie dokonał Minister TiGM, ale Komisja Przetargowa powołana w trybie art. 45 ustawy z 1994 r. o autostradach płatnych w ówcześnie obowiązującym brzmieniu. Kryteria oceny dokumentacji do kwalifikacji wstępnej przez Komisję Przetargową określało osobne rozporządzenie Ministra TiGM w sprawie szczegółowych zasad postępowania przetargowego na udzielenie koncesji na budowę i eksploatację autostrad płatnych wydane na podstawie art. 47 - 50 ustawy o autostradach płatnych. Opinię ws. kryteriów oceny dokumentacji oraz wyników kwalifikacji wstępnej wydała Rada do Spraw Autostrad, organ kolegialny, działający na podstawie art. 17 i 18 ustawy o autostradach płatnych. Radę tworzyli przedstawiciele Prezydenta RP, Prezesa Rady ministrów, Prezesa Rządowego centrum Studiów Strategicznych oraz kilku resortów i Komendy Głównej Policji.

AW S.A. została zawiązana w 1992 roku jako pierwsza polska spółka celowa. Kapitał akcyjny AW S.A. o wartości 360,5 mln zł był podzielony następująco: Elektrim S.A. (28,4%), Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (20%), Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Warta S.A. (20%), Wielkopolski Bank Kredytowy S.A. (9,8%), Autostrady S.A. (9,7%), Kulczyk Holding S.A. (5,0%), Impexmetal (5,0%), Huta Aluminium Konin (5%), El Trade (2,4 %) i inni (1%).

"Żadna ze zgłoszonych ofert nie spełniała wszystkich warunków przetargowych, jednakże Komisja nie skorzystała z możliwości uznania bezskuteczności przetargu na podstawie par. 20 ww. rozporządzenia. Uznano, iż przy spełnieniu określonych warunków, możliwe będzie wynegocjowanie umowy koncesyjnej zgodnej z warunkami przetargu i intencją ustawodawcy. W dniu 10 marca 1997 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydał decyzję o udzieleniu spółce AUTOSTRADA WIELKOPOLSKA S.A. z siedzibą w Poznaniu trzech koncesji na budowę i eksploatację trzech odcinków autostrady A2. Koncesje wydane zostały na okres 30 lat" [Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad, Realizacja programu budowy autostrad - raport, Warszawa, Maj 2001].

Koncesja została udzielona na okres 30 lat licząc od dnia jej udzielenia (pkt V Koncesji). Punkt VI Koncesji wymienia przesłanki jej cofnięcia: naruszenie warunków umowy koncesyjnej lub obowiązków wynikających z art. 57 ustawy o autostradach płatnych: do nich należy m.in. zgromadzenie środków finansowych na budowę i podjęcie eksploatacji autostrady, czy też terminowej realizacji procesu inwestycyjnego (art. 57 pkt. 1 i 4 ww. ustawy).

W dniu 12 września 1997 r. podpisana została umowa koncesyjna na budowę i eksploatację autostrady płatnej A2 na odcinkach Świecko - Poznań, Poznań - Konin, Konin - Stryków. AW S.A. miała wejść na plac budowy odcinka Krzesiny - Września, który wraz z istniejącym odcinkiem Września - Konin umożliwił po dwóch, trzech latach eksploatację 100 km płatnego połączenia autostradowego Poznań - Konin. Cała trasa od Świecka do Strykowa miała powstać w ciągu 8-10 lat. Wartość inwestycji oceniono na 2-2,5 mld USD, a zwrot kosztów planowano w ciągu 18 lat przy koszcie przejazdu samochodem osobowym 1 km szacowanym na ok. 13 groszy (ok. 4 centy USD). "(…) Koncesjonariusz nie mógł zgromadzić środków finansowych i rozpocząć budowy autostrady. Ponadto okazało się, że istnieją trudności w zapewnieniu przez koncesjonariusza możliwości finansowania całości inwestycji - trzech odcinków koncesyjnych". Koncesjonariusz nie wypełnił tym samym podstawowego zobowiązania wynikającego z udzielonej koncesji i w tym momencie należało cofnąć koncesję.

"Jesienią 1997 r. Unia Europejska wyraziła gotowość udzielenia dodatkowych środków finansowych, w ramach funduszu PHARE, w wysokości 45 mln ECU, na realizację tzw. autostradowej obwodnicy Poznania, tj. odcinka autostrady A2 o długości 13,3 km pomiędzy węzłami Komorniki i Krzesiny, wchodzącego w zakres udzielonej koncesji. W tym celu w lipcu 1998 r. sporządzony został aneks nr 1 do umowy koncesyjnej, wyłączający projektowanie i budowę Obwodnicy Poznania z zakresu zadań Koncesjonariusza, pozostawiając jednak koncesjonariuszowi jej eksploatację i utrzymanie".

Wyłoniony w 1997 r. rząd Akcji Wyborczej Solidarność był krytycznie nastawiony do systemu koncesyjnego. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów na posiedzeniu w dniu 18 września 1998 roku przyjął dokument "Nowelizacja Programu budowy autostrad w Polsce - podstawowe cele, środki i rekomendacje". Jednak dopiero 8 września 2000 r. Sejm przyjął odpowiednią nowelizację ustawy o autostradach płatnych umożliwiającą wdrożenie nowego systemu finansowania autostrad.

"Z uwagi na brak finansowania dla wszystkich trzech odcinków koncesyjnych, Minister TiGM, na wniosek Koncesjonariusza, wydał w dniu 5 maja 1999 r. decyzję nr TR-0201-10/99 o uchyleniu koncesji na odcinku Konin-Stryków, tym samym ograniczając zakres koncesji dla AW S.A. do dwóch odcinków (Świecko - Poznań, Poznań - Konin). Po uzyskaniu rekomendacji Rady Ministrów, w dniu 29 października 1999r. zawarty został aneks nr 2 do umowy koncesyjnej, przygotowany na podstawie długotrwałych negocjacji i konsultacji z firmami doradczymi. Zawiera on postanowienia w zakresie wydłużenia okresu koncesji, struktury finansowej projektu, a także bardziej dokładny zakres podziału ryzyka związanego z projektem".

"W dniu 11 stycznia 2000 r. Minister TiGM wydał dwie decyzje o zmianie koncesji na budowę i eksploatację płatnej autostrady A2. Na ich mocy Minister zmienił podział na odcinki koncesyjne na nowy: Świecko - Nowy Tomyśl i Nowy Tomyśl - Konin. Wydłużony został okres koncesji z 30 do 40 lat od momentu wydania pierwotnych koncesji, tj. od dnia 10 marca 1997 r. Równocześnie przewidziany został mechanizm przedłużania okresu w przypadku tzw. nieuniknionych opóźnień. W decyzji koncesyjnej obejmującej odcinek Nowy Tomyśl - Konin uwzględnione zostały umowne postanowienia (wynikające z treści Aneksu nr 1 do umowy koncesyjne z dnia 17 lipca 1998 r.) dotyczące wyłączenia z obowiązków Koncesjonariusza zgromadzenia środków finansowych na budowę oraz budowy przez Koncesjonariusza płatnej autostrady A2 na odcinku Komorniki - Krzesiny (tzw. Obwodnica Poznania).

W dniu 28 lipca 2000 r. Minister TiGM zawarł z koncesjonariuszem aneks nr 3 do umowy koncesyjnej. Jego treść ograniczała się do wydłużenia terminu uzyskania Zamknięcia Finansowego, koniecznego ze względu na przystąpienie do udziału w przedsięwzięciu Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz koniecznością dokładnego przygotowania bardzo dużej ilości dokumentów niezbędnych do Zamknięcia Finansowego, wymaganych ze strony banków komercyjnych uczestniczących w przedsięwzięciu (…) jak również przez stronę rządową (Ministra Finansów, i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej).

Po uzyskaniu rekomendacji Rady Ministrów (Uchwała Nr 66/2000 z dnia 28 października 2000 r.) w dniu 30 października zawarty został aneks nr 4 do umowy koncesyjnej, dostosowujący postanowienia umowy koncesyjnej do ostatecznych rozwiązań finansowych przedsięwzięcia. Podpisane zostały także pozostałe dokumenty finansowe, niezbędne do osiągnięcia przez koncesjonariusza tzw. Zamknięcia Finansowego, w tym udzielona została Europejskiemu bankowi Inwestycyjnemu gwarancja Skarbu Państwa na spłatę zaciągniętego przez Koncesjonariusza kredytu".

Z dniem 1 kwietnia 2002 roku rozwiązano Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad, która zgodnie z ustawą była odpowiedzialna za całokształt zagadnień budowy i eksploatacji autostrad płatnych, w tym kontroli należytego wywiązywania się koncesjonariuszy z umów koncesyjnych. Tym samym ogólna administracja drogowa przejęła na siebie nietypową, nową dla niej działalność.

W czerwcu 2009 zakończono negocjacje między Ministerstwem Infrastruktury a Autostradą Wielkopolską II SA w sprawie finansowania i budowy odcinka A2 Świecko - Nowy Tomyśl, o długości 105,9 km. 29 czerwca 2009 r. podpisano plan finansowy stanowiący integralną część umowy koncesyjnej.

W systemie koncesyjnym, na podstawie koncesji wydanych przeze mnie w 1997 r. oddano do użytku w Polsce 151 kilometrowy odcinek Autostrady A1 między Gdańskiem a Toruniem, 105,9 km odcinka A2 od granicy z Niemcami do Nowego Tomyśla, 149 km A2 na odcinku Nowy Tomyśl - Konin i 61 km A4 na odcinku Katowice - Kraków, co razem daje 466,9 km autostrad na 1362 km oddanych do użytku autostrad (stan na koniec 2012 roku) i 1641 km oddanych do użytku autostrad (stan na koniec 2017). Łatwo wyliczyć, że w roku 2012, kiedy wszystkie autostrady w systemie koncesyjnym były oddane do użytku, stanowiły one ponad 34% ogólnej sieci autostrad. W chwili obecnej, mimo, że systemu koncesyjnego się nie kontynuuje, to stanowią one ponad 28 % w sieci autostrad w Polsce. Bez systemu koncesyjnego, mielibyśmy obecnie o ponad ¼ autostrad mniej niż mamy. Te autostrady istnieją, służą społeczeństwu, pozwoliły uniknąć wielu ofiar na drogach.

--
Bogusław Liberadzki, fot. arch. B.L.

Nie żyje Iwona Balcewicz - Honorowy Obywatel Świebodzina

W poniedziałek, 30 lipca zmarła Iwona Balcewicz - przedsiębiorca, filantrop, Honorowy Obywatel Świebodzina. Iwona Balcewicz przez wiele lat zmagała się z ciężką chorobą nowotworową. Odeszła w wieku 54 lat.

Nowe oznaczenia produktów paliwowych

Zgodnie z unijną dyrektywą, na wszystkich stacjach paliw w Europie wprowadzone zostaną nowe oznaczenia produktów paliwowych. Symbole mają ułatwić rozpoznanie paliwa dla podróżnych z różnych zakątków Europy.

Unijne dotacje dla lokalnych inicjatyw

Przy wsparciu środków unijnych, w gminie Świebodzin rozpocznie się budowa nowych miejsc do rekreacji. Środki zostały przyznane przez Urząd Marszałkowski w ramach programu "Lider".

W obiektywie

Jezioro Zamecko - najbardziej zanieczyszczony akwen w powiecie świebodzińskim

Jezioro Zamecko przylegające bezpośrednio do wschodnich granic Świebodzina, pomimo uroczego krajobrazu, który tworzy, jest akwenem bardzo zanieczyszczonym.

Przegląd prasy

Polacy niedługo dostaną listy z ZUS w sprawie emerytur, ale nie będzie się z czego cieszyć

Do końca sierpnia wszyscy Polacy, których dotyczyły ubezpieczenia społeczne i mają składki na koncie w ZUS, otrzymają listy ci, którzy skończyli 35 lat, zobaczą w nich także informacje dotyczące hipotetycznej...

Sport, zdrowie i uroda...

Kontuzje podczas pływania - na co uważać?

Powszechnie uważa się, że pływanie to najmniej kontuzyjny i przyjazny naszemu organizmowi sport. Pozwala nam na zgubienie zbędnych kalorii, formowanie sylwetki, korygowanie postawy ciała i poprawę samopoczucia. Tymczasem okazuje się...

Kultura i sztuka

Muzyka w Raju. XVI edycja festiwalu muzyki dawnej

W drugiej połowie sierpnia, w pocysterskim klasztorze w Gościkowie-Paradyżu odbędzie się XVI edycja festiwalu „Muzyka w Raju”, jednego z najważniejszych festiwali muzyki dawnej w Polsce.

Biznes i finanse

Polacy mogliby mieć o trzy tysiące złotych rocznie wyższą emeryturę

Polska ma najwyższy w całej Unii Europejskiej odsetek emerytów na specjalnych prawach. Ich utrzymanie kosztuje ok. 50 mld zł rocznie, a to 2,6 proc. PKB. Gdyby ograniczyć wydatki na emerytury...

Styl życia

Zdrowy styl życia według Polaków? Jemy za mało warzyw i owoców, nie uprawiamy sportu

Ponad połowa Polaków uważa, że spożywanie większej ilości warzyw i owoców każdego dnia wpłynęłoby na poprawę ich samopoczucia. Jednak kilka razy dziennie sięga po warzywa zaledwie 12 proc. respondentów, a...

Kronika wypadków

Wypadek na drodze ekspresowej S3 w powiecie nowosolskim

Na drodze ekspresowej S3 (298 km) w powiecie nowosolskim doszło do wypadku drogowego. Droga zablokowana jest w obu kierunkach. Policja informuje, że doszło do zderzenia co najmniej trzech samochodów osobowych...

Z kraju i ze świata

Nie żyje Oksana Szaczko - aktywistka ruchu FEMEN

Ciało Oksany Szaczko znaleziono w poniedziałek wieczorem (23 lipca) w jej paryskim mieszkaniu. Prawdopodobną przyczyną śmierci było samobójstwo. Oksana odeszła w wieku 31 lat.

Please publish modules in offcanvas position.